Siyasi Coğrafya Nedir? 
--------------------------------------------------------------------------------
 
“Siyasî Coğrafya” terimi, “Siyasî” ve “Coğrafya” kelimelerinin birleşmesinden meydana gelmiştir. Bu nedenle bu iki kelimenin ayrı ayrı anlamlarını açıklamak ve daha sonra siyasi coğrafya terimi üzerinde ayrıntılı bir şekilde durmak gerekir.

Siyasî; Arapça kökenli bir kelime olup, Siyasetle ilgili, siyasal, politik demektir. Siyasal; politika ile ilgili, siyasi, politik. Siyaset; politika, siyasa, devlet işlerini düzenleme ve yürütme sanatıyla ilgili özel görüş veya anlayış demektir.

Coğrafya ise; yeryüzünün tamamı ve bir parçası üzerinde, doğal, beşerî ve ekonomik olayların dağılışını, aralarındaki bağlantıları, sebep ve sonuçlarını inceleyen bir bilimdir.

Siyaset ve Coğrafya kelimelerinin birleştirilmesi ile oluşturulan Siyasî Coğrafya ise; Dünyanın tamamında veya bir bölgesinde ya da  ülkesinde, doğal, beşerî ve ekonomik olayların dağılışını, aralarındaki bağlantılarını, sebep ve sonuçlarını inceleyerek, devlet işlerini düzenleme ve yürütme sanatıyla ilgili özel görüş veya anlayış belirleyen bir bilimdir.

Bu kısa tanımlamanın ardından, Siyasî Coğrafyanın konusu ve inceleme alanı  nedir? sorusuna cevap aramak gerekir.

Coğrafyanın anabilim dallarından biri olan Beşerî Coğrafyanın bir alt disiplini olan Siyasî Coğrafyanın konusu; devlet ile yer arasındaki ilişkileri incelemektir.

Siyasî Coğrafya, devlet ile yer arasındaki ilişkileri incelemesini, coğrafyanın ilkelerine (dağılış, bağlantı ve sebep-sonuç ilkeleri)  uygun bir şekilde yapar. 

Bir devlet; mekân olarak,  bir toprak parçası üzerinde kurulur. Bu toprak parçasına vatan da denir. Vatan, ancak üzerinde yaşayan ve onu korumaya ve değerlendirmeye çalışan  insanlar ile vardır. Bir bakıma devletsiz ya da vatansız bir insan düşünmek mümkündür amma insansız bir devlet veya vatan düşünmek mümkün değildir.

Yeryüzünde yaşayan tüm insanlar, siyasi bakımdan teşkilâtlanmış bir devlet kuramamıştır. Kutup bölgelerinde buzdan yapılmış evlerde yaşayan Eskimolar veya Ekvatoral Afrika’da balta girmemiş ormanlarda yaşayan Pigmeler (dünyanın en ilkel ve en kısa boylu insanları) buna örnek olarak verilebilir. Bazı insanlar ya da milletler, siyasi bakımdan teşkilâtlanmışlar ve devlet kurmuşlardır. Türkler, İngilizler, Almanlar, Fransızlar, Araplar, Çinliler, İranlılar, devlet olabilen insanlara tipik örnek teşkil ederler.

İnsanların devlet kurmasında, yerin yani toprak parçasının coğrafî özelliklerinin etkisi çok büyüktür. Bugün her ne kadar teknolojik gelişmeler ön planda tutulsa da, coğrafyanın etkisi hiçbir zaman inkar edilemez. Çünkü teknolojik yönden gelişen devletlerin tamamı, geçmişte olduğu gibi bugün de, yeryüzünde insan yaşamı için en uygun coğrafî şartlar gösteren Orta Kuşak denilen ılıman iklim bölgelerinde yer almışlardır.

Siyasî Coğrafya araştırma alanında, sık sık söz edilen diğer kavramlar ise jeopolitik ve jeostratejik kelimeleridir. Jeopolitik ve jeostratejik kavramları, Siyasî Coğrafyanın tanımı ile benzerlik gösterse de tam anlamı ile eşanlamlı değildir. Benzerliği ve farklılığı ortaya koyabilmek için bu iki kelimenin anlamlarını bilmek gerekir.

Jeopolitik (İngilizce Geopolitics, Fransızca Geopolitique, Almanca Geopolitik), kelimesinin sözlük anlamı; Ekonomik ve siyasal coğrafya verilerine göre dış siyasetin saptanması, Yer Politikası, Dünya Politikası, Siyasî Coğrafya. Daha geniş anlamıyla Jeopolitik; Devletlerin coğrafî özellikleri ile siyasetleri arasındaki ilişkileri inceleyen bilimdir. Diğer bir ifadeyle de, uluslararası siyasette, coğrafî etmenlerin güç ilişkileri üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Jeopolitik, bugünkü ve gelecekteki politik düzeyde güç ve amaç ilişkisini fiziki ve siyasi coğrafyayı esas olarak incelemelerini yapar.

Jeopolitiğin alt birimleri ise jeostrateji, jeoekonomi ve jeokültürdür. Jeostrateji (İngilizce Geostrategic, Fransızca Geostrategie), Coğrafî etmenlerin ülkelerin askerî stratejileri üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Diğer bir ifadeyle jeostrateji, yer stratejisidir. Jeoekonomi; yeryüzünde bulunan ülkelerin ekonomilerini inceleyen ve coğrafyası ile ekonomik gücü arasında bağlantı kuran bir bilimdir. Jeokültür; yeryüzünde bulunan kültür çevrelerinin oluşturduğu kültür coğrafyalarının değerlendirmelerini, kültür unsurları ve kültür çevrelerinin ilişkilerini araştırır. Jeopolitik ve alt birimlerinin tamamı, coğrafya tabanlıdır.

 Jeopolitik kavramı, ilk defa, İsveçli siyaset bilimci Rudolf Kjellen tarafından kullanılmıştır. Kjellen, 1916 yılında yayınladığı, “Staten som lifsform= Bir Organizma Olarak Devlet” adlı eserinde ortaya atmıştır. Kjellen, halk ile onu besleyen toprak parçası arasındaki ilişkilerin ve yeni bir düzen kurulması gereken yaşama alanı olan toprağın temel özelliklerinin öneminden söz etmiştir. Daha sonra Alman generali ve siyaset bilimcisi Karl Haushofer, 1924 yılında “Zeitschrift für Geopolitik” adlı ilk jeopolitik dergisini yayınlayarak, jeopolitik kavramının iyice önem kazanmasını sağladı. İkinci Dünya savaşına kadar, Avrupa ve A.B.D’ de kullanılan jeopolitik kavramı, savaştan sonra tüm dünyada yaygın bir biçimde kullanılmaya başlanmıştır.

Jeopolitik (Geopolitics) –Jeostratejik (Geostrategic) - Siyasî Coğrafya (Political Geography) arasında, benzer yön, her birinin esas konusunu yer yani dünya oluşturur. Bu benzerliği, her üç terimde yer alan “Geo” yani “Yer” kelimesi oluşturur. Bu benzerlikten dolayı çoğu kez, siyasi Coğrafya ile Jeopolitik kavramları birbirine karıştırılmış ve birini diğerinin yerine kullananlar çok olmuştur. Bu karışıklık, halen dünya ülkelerinin çoğunda devam etmektedir.

Jeopolitik daha ziyade siyasi coğrafyadan politikaya geçişi ve coğrafî politikayı temsil ederken, siyasi coğrafya ise coğrafyaya siyasi açıdan bakışı temsil etmektedir. Bir örnekleme ile konuya açıklık getirilecek olunursa; jeopolitik, Dünyayı çok yönlü olarak inceler ve yer politikaları üretir. Siyasî Coğrafya ise, yerin yani dünyanın fizikî, beşerî ve iktisadî olaylarının dağılışlarını, aralarındaki bağlantılarını ve sebep ve sonuçlarını inceleyerek, siyasi açıdan değerlendirmeler yapar.

Tüm bu açıklamalardan da anlaşılıyor ki, Jeopolitik-Jeostratejik-Siyasî Coğrafya terimlerini birbirinden kesin hatlarla ayırmak imkansız gibidir. Çünkü inceleme alanları ve inceleme konuları aynıdır. Ancak inceleme biçimlerinde biraz farklılık göze çarpar. Çoğu kez, inceleme biçimleri de birbirine karışmaktadır. O halde denilebilir ki, ister Jeopolitik olsun, ister Jeostratejik olsun ve isterse Siyasî Coğrafya olsun, devletlerin ayakta kalabilmeleri ve gelişebilmeleri için bu bilimlere büyük ihtiyaç duymaktadırlar. Nitekim bugün için, dünya üzerinde yer alan ülkelerin gelişmişlik düzeyi ile bu bilimlere önem vermeleri arasında doğru orantı vardır.



NOT: Bu yazı, Prof.Dr. Ramazan ÖZEY'in Aktif Yayınlarından yayınlanmış olan "Dünya ve Türkiye Ölçeğinde Siyasi Coğrafya" adlı kitabından alınmıştır.


 

 
 

D-8’LER- TÜRKİYE VE ÖTESİ   
--------------------------------------------------------------------------------
 
 


A.B.D. Devlet Başkanı Roosevelt’in 1940 seçimlerindeki rakibi Wendell Wilkie, 1943 yazında, Başkan adına çıktığı Dünya turunun ardından yazdığı “Tek Bir Dünya” adlı kitabının son cümleleri şöyle;

“ İkinci Dünya Harbine girmiş ülkeler ve halen bu harbe girmemiş diğer milletler de daha az olmayan bir sabırsızlıkla bizim tarihin bu meydan okuyucu fırsatını kabul etmemizi bekliyorlar:

Bütün dünya yüzündeki insanların hürriyet ve istiklalden kuvvet alarak yaşayıp geliştikleri yeni bir cemiyetin kuruluşuna yardım fırsatı...”

İşte A.B.D İkinci Dünya Savaşının ardından, söz konusu bu cemiyetin kuruluşuna yardım fırsatını bulmuş ve Roosevelt ve Stalin görüşmelerinin ardından Birleşmiş milletler Teşkilatı kurulmuştur. O yıllardan sonra dünya üzerinde, birlikler ve teşkilatların kurulması hızlanmıştır. AET, Comecon, G-7’ler gibi. Bugün dahi bu benzer birlik ve teşkilatların yeniden kurulması veya mevcutlarının daha işlerlik kazanması için üstün gayretler sarf edilmektedir. Doğu Bloğu ülkelerine ait olan Comecon dağılırken yerine B.D.T gibi yeni bir birliğin kurulması gündeme gelmiştir.

Ancak bugüne kadar İslâm Dünyası ülkeleri arasında, İslâm Konferansı dışında, ciddi bir birlik kurma teşebbüsü olmamıştır. Dünya üzerindeki birliklerin sayısındaki artışlar ve birliklerin faydalarının açıkça görülmesinden dolayıdır ki, bugün İslâm Ülkeleri içinde de siyasi ve ekonomik birlik kurma temayülleri belirmiştir. İşte bu temayülün bir eseri olarak, D-8’ler ortaya çıktı ve 15 Haziran 1997 tarihinde, Çırağan Sarayında yapılan toplantının sonucunda 8 İslâm Ülkesi, D-8’leri resmen kurdular.

D-8’ler (Developing 8 Countries= Gelişmiş ve Gelişmesine devam eden ya da gelişmekte olan 8 Ülke), İslâm Ülkeleri arasında, en fazla kalkınmış ve gerek yüzölçümü ve gerekse nüfus bakımından büyük 8 ülkenin, şimdilik sadece iktisadi ve ticari alanda kurmaya çalıştıkları birlikteliktir. Bu ülkeler; Bangladeş, Endonezya, İran, Malezya, Mısır, Nijerya, Pakistan ve Türkiye.

Coğrafi konum olarak ele alındığında, D-8’leri temsil eden ülkeler; İslâm Dünyası içinde batıdan doğuya doğru (Nijerya-Mısır-Türkiye-İran-Pakistan-Bangladeş-Malezya-Endonezya) bir hilâl şeklinde serpilmiştir. Bu ülkeler, aynı zamanda bulundukları coğrafi mekan içinde, ekonomik bakımdan en gelişmiş ülkelerdir. Eğer bu ülkeler arasında birlik oluşturulursa, İslâm Dünyası’nın özlediği İslâm Birliği’nin kurulmasında, coğrafi konum büyük kolaylıklar sağlayacaktır.


D-8’lerin Kurulmasında Türkiye’nin Rolü


D-8’lerin kurulmasında Türkiye’nin rolü çok büyük olmuştur. Başta fikir ve düşünce planında liderlik yapan Türkiye, aynı zamanda D-8’ler Konseyinin kurulması için ev sahipliği yaptı. D-8’ler Konseyi’nin Genel Sekreterliğini Türkiye üstlendi.

Barış, kardeşlik, adalet, insan hakları ve demokrasi için dev bir işbirliği hüviyeti kazanan D-8’lerin “İstanbul Deklarasyonu”na; Türkiye adına Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ve Başbakan Prof. Dr. Necmeddin Erbakan, Endonezya Devlet Başkanı Suharto, İran Cumhurbaşkanı Haşimi Rafsancani, Pakistan Başbakanı Nawaz Şerif, Mısır Başbakanı Kemal el Ganzuri, Malezya Başbakanı Mahatır Muhammed, Bangladeş’in bayan Başbakanı Sheikh Hassina ve Nijerya adına da Sanayi Bakanı Muhammed Halladu imza koydular.

İstanbul Deklarasyonunda, ortak çalışma gruplarının hazırladıkları toplam 55 büyük proje hayata geçirilmesine karar verildi. Bu arada en çok proje Türkiye’den geldi. Ülkeler, ilk aşamada uçak, helikopter, otomobil ve tekstil makinaları gibi dünya piyasalarına girebilecek ve rekabet gücü yüksek bir üretim planladılar.


D-8’ler Neden Önemli?


D-8’leri oluşturan ülkeler, dünya platformunda ele alındığında, Batı Afrika sahillerinden Güneydoğu Asya adalarına kadar geniş bir yelpaze içinde ya da hilâl şeklinde yer aldığı görülür. D-8’lerden Nijerya, Batı Afrika’da yer alır ve Atlas Okyanusu’na kıyısı vardır. Jeopolitik konum olarak, Afrika kıtasının Amerika ve Avrupa kıtalarına açılan penceresidir. Mısır’ın jeopolitik konumu ise benzer özellik gösterir. Akdeniz yolu ile denizden tüm dünyaya bağlantısı vardır. Ayrıca Suveyş Kanalı yolu ile Hint Okyanusu ve ötesine bağlantılı olduğu gibi karadan Afrika ile Asya’yı birbirine bağlar. Türkiye ise jeopolitik avantajı daha fazladır. Türkiye, gerek karadan ve gerekse denizden Avrupa-Asya-Afrika kıtaları arasında doğal, siyasi ve iktisadi köprüyü oluşturur. Birbiri ile komşu olan İran ve Pakistan’ın ve Bangladeş’in jeopolitik konumları, yukarıdaki üç ülkeye benzer. Dolaysıyla D-8’lerin 6 ülkesi, jeopolitik açıdan amfibi ülkelerdir. Yani hem karada ve hem de denizde manevra kabiliyeti olan ülkelerdir. Güneydoğu Asya’nın kaplanları adı verilen Malezya ve Endonezya birbirine komşu olan adalar ve yarımadalar ülkesidir. Bu iki ülke Hint Okyanusu ile Pasifik Okyanusunun birleşme noktasında yer alırlar. Öte yandan Malezya Asya kıtasına karadan bağlantılıdır.

D-8’lerin karadan ve denizden önemli bir konuma sahip oldukları gibi havadan da güçlü bir bağlantıları vardır. Bu ülkelerde yer alan havaalanları ve hava ulaşımı gözden geçirildiğinde, dünyanın dev bir hava köprüsünü oluşturdukları görülür. Dolaysıyla bu zengin Müslüman ülkelerin birbirleri ile bağlantı kurmasında, tüm jeopolitik özellikler teşvik edici şartlar taşımaktadır.


İslâm Dünyası Yüzölçümünün % 25’i, D-8’lerde


D-8’leri içeren ülkelerin toplam yüzölçümleri 7.616.969 km².yi buluyor. Bu yüzölçümü itibariyle, 54 İslâm Ülkesi toplam yüzölçümünün % 24,5’ini, dünya kıtaları yüzölçümünün % 5,6’sını teşkil ediyor, D-8’ler. Yüzölçümü bakımından en büyük ülkeler, Endonezya (1.919.317 km².) ve İran (1.638.057 km².). En az yüzölçüme sahip ülkeler ise, Bangladeş (148.383 km².) ve Malezya (330.442 km².)’dır. Diğer 4 ülke yüzölçümü bakımından birbirine yakın değerler gösterir (Mısır 997.739 km²., Nijerya 923.768 km²., Pakistan 879.811 km²., Türkiye 779.452 km².).


D-8’ler; İslâm Dünyası Nüfusunun % 66’sına Sahip


Birleşmiş Milletlerin istatistiklerine göre, D-8’lerin 1995 yılı itibariyle toplam nüfusları yaklaşık 775 milyonu bulmaktadır. Bu nüfus, dünya nüfusunun % 13,5’ini, 54 İslâm Ülkesinin % 66,5’ini oluşturur. Mevcut nüfus artış hızlarına göre, D-8’lerin toplam nüfusları, 2010 yılında 1.060 milyonu, 2020 yılında 1.275 milyonu bulacaktır. Bu sekiz ülkenin nüfusları, 54 İslâm Ülkesinin, 2010 yılında % 57,5’ini, 2020 yılında % 57,3’ünü teşkil edecektir. Gelecekteki bu azalma, D-8’lerin nüfus artış oranlarının, diğer İslâm Ülkelerindeki nüfus artış hızından biraz daha az olmasından kaynaklanacaktır. Çünkü 1995 yılında, 54 İslâm Ülkesi’nin toplam nüfusu, dünya toplam nüfusunun % 20,2’sini oluştururken, 2010 yılında % 26,2’sini, 2020 yılında % 28,1’ini oluşturacaktır.

D-8’lerin ülkeler bazında nüfusları incelendiğinde, en fazla nüfusa sahip ülkeler; Endonezya (203 milyon), Pakistan (131 milyon), Bangladeş (128 milyon) ve Nijerya (101 milyon)’dır. En az nüfusa sahip olan ülke ise Malezya (19,7 milyon)’dır. Diğer 3 ülkenin nüfusları ( İran 64 milyon, Mısır 62 milyon, Türkiye 63 milyon) birbirine yakındır.

D-8’leri temsil eden ülkelerin başkentleri ise; nüfus bakımından hayli kalabalıktır. Bangladeş’in Dakka (6,1 milyon), Endonezya’nın Cakarta (11 milyon), İran’ın Tahran (6,5 milyon), Malezya’nın Kuala Lumpur 1,1 milyon), Mısır’ın Kahire (6,8 milyon), Nijerya’nın Lagos (eski başkent 1,3 milyon, yeni başkent Abuja’dır), Pakistan’ın İslamabat (204 bin) ve Türkiye’nin başkenti ise Ankara (2,6 milyon)’dır. Endonezya’nın başkenti Cakarta, 11 milyon nüfusu ile, İslâm Ülkeleri’nin en kalabalık başkenti olup, dünya şehirleri arasında 11.sırada yerini almaktadır.

Irk, dil ve kullandıkları para birimi bakımından, D-8’lerin her biri ayrı özellik göstermesine rağmen, din bakımından hepsi Müslüman ülkelerdir. 8 ülkenin hepsinde, İslâmi kültür hakimdir. İslâmi kültür, bu ülke toplumlarının günlük yaşayışlarını, giyim kuşamlarını, örf ve adetlerini, yerleşme birimleri ve meskenlerindeki mimariyi önemli ölçüde etkiler ve adeta bir birlik oluşturur. Bu ülkelerin hangisine ziyaret etseniz, şehirlerini süsleyen cami ve minareler görmeniz mümkündür. Dinin ortaya koyduğu ortak kültür, D-8’leri temsil eden ülkeler arasında kurulacak olan, sosyal, siyasal ve ticari bir birliğin işlerlik kazanmasında temel harcı teşkil edecektir.


Büyük Bir Ekonomik Güç; D-8’ler


D-8l’lerin faal işgücü dağılımı incelendiğinde, tarım ve hayvancılığın büyük yer tuttuğu görülür. Faal işgücü dağılımında tarımın payı % 65 (Bangladeş) ile % 21 (Malezya) arasında değişmektedir. Nijerya, Pakistan ve Endonezya’da tarımsal işgücü payı % 50’nin üzerindedir. Tarımsal işgücünden sonra, faal işgücünün en fazla olduğu alan genel hizmetler bölümüdür. Faal nüfusun % 21 (Bangladeş) ile % 33’ü (Pakistan) genel hizmetlerde çalışmaktadır. Sanayinin faal işgücündeki payı % 23 (Malezya) ile % 13 (Pakistan) arasında değişmektedir. Tüm bu değerler de göstermektedir ki, D-8’lerin tümünde tarım ve hayvancılık en önemli uğraşı koludur. Bundan sonra, nüfusun belirli kesimi genel hizmetlerde çalışmaktadır. Bütün bunlara rağmen, dünya ülkeleri bazında ele alındığında, sanayide çalışan nüfus oranları hayli fazladır. Bu da, D-8’lerin belirli düzeyde bir sanayileşme sürecine girdiklerini göstermektedir.

D-8’leri temsil eden Nijerya, Malezya ve Endonezya’da tropikal iklim, Bangladeş’de muson iklimi, Türkiye, Mısır, İran ve Pakistan’da ılıman iklim şartları hüküm sürmekte. Nijerya, Endonezya ve Malezya’da tropikal yağmur ormanları geniş yer kaplarken, İran ve Mısır’da geniş çöller yer almakta. D-8’ler için çeşitlilik arz eden iklim şartları, tarım ve hayvancılığına da önemli etki yapmaktadır. Nijerya, Endonezya ve Malezya gibi tropikal ülkelerde, daha ziyade palmiye, pirinç, koka gibi tropikal tarım ürünleri önem kazanırken, diğer ülkelerde ise ılıman iklimi temsil eden buğday, arpa, mısır, pamuk, şekerpancarı, patates, çeşitli meyve ve sebzelerden oluşan tarım ürünleri üretimi hayli fazladır. D-8’lerin nüfus ile tarım ürünleri üretimi karşılaştırıldığında, tarım ürünleri üretimi fazlalığı ortaya çıkar ki, bu ülkelerin ihracatlarında tarım ürünlerinin payı oldukça yüksek.

D-8’lerde, hayvancılık faaliyetleri de büyük önem arz eder. 8 ülkenin tümünde, 100 milyon başa yakın sığır, 280 milyon baş koyun ve keçi beslenmektedir. En fazla hayvan yetiştiren ülkeler Türkiye (12 milyon baş sığır 41 milyon baş koyun), Bangladeş, İran, Pakistan ve Nijerya’dır. Bu ülkelerde hayvancılık için önem taşıyan çayır ve meralar geniş yer kaplarlar. En az hayvan yetiştiren ülkeler ise Malezya (0,7 milyon baş sığır ve 0,3 milyon baş koyun), Endonezya ve Mısır’dır. Bu ülkelerden Malezya ve Endonezya tropikal yağmur ormanları ile kaplı olduğundan, Mısır geniş çöllerle kaplı olduğundan hayvancılık için gerekli olan çayır ve meralardan yoksundur. Dolaysıyla D-8’ler, tarım ve hayvancılık bakımından büyük bir potansiyel oluştururlar.

Madenler yönünden incelendiğinde, D-8’ler çok çeşitli ve zengin maden rezervlerine sahiptir. Birbirini tamamlayacak nitelikte olan madenlerin başlıcaları; petrol, doğal gaz, krom, bakır, demir, boksit, kömür, civa, manganez, fosfat, kalay’dır.

Sanayi bakımından D-8’ler, diğer İslâm Ülkeleri’ne göre daha da gelişmiştirler. Gelişme gösteren sanayi kollarının başında tekstil ve gıda gelir. Bunun yanında, gübre, demir-çelik, kimya, petro-kimya, makine ve elektronik sanayi gibi sektörlerde de hızlı gelişmeler kaydedilmekte.


D-8’lerin Ticari Hacmi


D-8’lerin 1990 yılı itibariyle, toplam ihracatları 104.113 milyon dolar olup, 43 İslam Ülkesinin (691.056 milyon dolar) % 15,1’ini oluşturmuştur. 43 İslâm Ülkesi, toplam ihracatlarının ancak % 10’unu diğer İslâm Ülkeleri ile gerçekleştirdiği hesaplanıştır. 43 İslâm Ülkesi İhracatlarının % 10,5’ini diğer İslâm Ülkeleri ile gerçekleştirirken, D-8’ler ise toplam ihracatlarının ancak % 7,8’ini diğer İslâm Ülkeleri ile gerçekleştirmiştir. Yine aynı yıl itibariyle, D-8’lerin toplam ithalatları 115.600 milyon dolar olup, 43 İslâm Ülkesinin (646.017 milyon dolar) % 17,8’ini teşkil etmektedir. 43 İslâm Ülkesi ithalatlarının % 10,6’sını diğer İslâm Ülkeleri ile yaparken, D-8’ler ise toplam ithalatlarının % 9,2’sini diğer İslâm Ülkeleri ile yapmıştır.

D-8’lerin 1993 yılı itibariyle, toplam ihracatları 140.320 milyon dolar olup, 43 İslam Ülkesinin (811.500 milyon dolar) % 17,3’ünü teşkil etmektedir. 43 İslâm Ülkesi, toplam ihracatlarının ancak % 10’unu diğer İslâm Ülkeleri ile gerçekleştirmiştir. 43 İslâm Ülkesi İhracatlarının % 10’unu diğer İslâm Ülkeleri ile yaparken, D-8’ler ise toplam ihracatlarının ancak % 8,5’ini diğer İslâm Ülkeleri ile yapmıştır. Yine aynı yıl itibariyle, D-8’lerin toplam ithalatları 157.872 milyon dolar olup, 43 İslâm Ülkesinin (853.390 milyon dolar) % 18,5’ini oluşturmuştur. 43 İslâm Ülkesi ithalatlarının % 9,3’ünü diğer İslâm Ülkeleri ile gerçekleştirirken, D-8’ler ise toplam ithalatlarının ancak % 8,1’ini diğer İslâm Ülkeleri ile gerçekleştirmiştir.

D-8’ler içinde, diğer İslâm Ülkeleri ile ticareti en zayıf olan ülke Nijerya’dır. Bu ülke 1993 yılı itibariyle toplam ihracatının (11558 milyon dolar) % 1,4’ünü, toplam ithalatının (7463 milyon dolar) % 3’ünü, diğer İslâm Ülkeleri ile yapmıştır. Bunun baş sebebi, gelişmiş diğer İslâm Ülkeleri’ne uzak olmasıdır. Diğer İslâm Ülkeleri ile ticareti kısmen gelişen ülkeler ise Pakistan, İran ve Türkiye’dir. Bu ülkeler, birbirine komşudur ve çevresi diğer İslâm Ülkeleri ile çevrilidir. Pakistan ihracatının (6701 milyon dolar) % 18,5’ini, ithalatının (9492 milyon dolar) % 24’ünü, diğer kardeş İslâm Ülkeleri ile gerçekleştirmiştir. Türkiye ise, ihracatının (16285 milyon dolar) yaklaşık % 15’ini, ithalatının (33174 milyon dolar) % 11,7’sini, diğer İslâm Ülkeleri ile yaptığı görülüyor

D-8’lerin ihracat ve ithalat durumlarında, 1990 yılına göre 1993 yılında, miktar bakımından arttığı görülür. Ancak yüzdelerde pek fazla değişiklik görülmemektedir. 1997 yılına gelindiğinde, gerek İslâm Ülkeleri’nin ve gerekse D-8’lerin ticaret hacimleri miktar bakımından gelişmiştir. Ne var ki, diğer İslâm Ülkeleri ile olan ticari bağlantılarında önemli bir gelişme sağlanamamıştır.


D-8’lerdeki Üye Sayısı Yeterli mi?


İşte D-8’lerin amacı, İslâm Ülkeleri arasında, uzun yıllar pek fazla gelişemeyen ticareti canlandırmaktır. Bu amaca ulaşmak için, birlik üye sayısı şimdilik sınırlı tutulmuştur. Kuruluşunu hazırlayan üye ülke sayısı, adından da anlaşılacağı üzere 8 ülkedir. Oysa İslâm Dünyası içinde 54 bağımsız ülke bulunmaktadır. Yakın gelecekte bağımsızlığına kavuşacak ülkeler de sayılırsa, İslâm Ülkelerinin sayısı 76’ya yükselir. Bu kadar çok ülkeyi, siyasi ve ekonomik açıdan 8 ülkenin temsil ettiği bir birlik, zamanla yetersiz kalacağı muhakkaktır. Bu sebeple, kuruluşun ardından, üye sayısında artırmaya gidilmelidir. İlk aşamada birliğe üye alınabilecek ülkeler arasında; Sudan, Cezayir, Suudi Arabistan, Irak, Özbekistan, Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan gibi ekonomik potansiyeli yüksek ülkeler ak Planlar hedefine ulaşırsa, yakın gelecekte birlik üye sayısında artış olacağı beklenmektedir.


D-8’ler ve Ötesi


D-8’ler, Bugün için İslâm Dünyası açısından yeni bir umut ışığını oluşturuyor. Şimdilik Ekonomik alanda düşünülen birlik, eğer gerçekleşir ve Avrupa Birliği’nin kaydettiği gelişmeyi yakın gelecekte sağlarsa, İslâm Dünyası’nda özlenen ve büyük bir umutla beklenen İslâm Birliği’ne doğru atılmış önemli bir adım olacaktır. Ya ötesi?

Bugün ötesi biraz çetrefilli görülüyor. Çünkü atılmaya gayret edilen bu adımın yolları çok engebeli ve tuzak doludur. Her şeyden önce bugün dünya gündeminde Müslüman olmayan ülkelerin kurmuş oldukları G-7’ler ve Avrupa Birliği gibi teşkilâtlar mevcuttur. Şüphesiz bu teşkilâtlar, rakip bir birliğin ortaya çıkmasını arzu etmezler. Öte yandan dünya siyasetinde ve ekonomisinde ferdi hareket eden A.B.D, Japonya, Rusya gibi güçler, sömürge sahası olan İslâm Dünyası’nda böyle bir gelişmeyi hiç sindiremezler. Peki, Batı Dünyası ne yapabilir?

Temeli, siyasi ve ekonomik rekabete dayalı olan günümüz dünyasında, bu alanda daha önce kurulmuş teşkilâtlar, yeni bir rakibin ortaya çıkmasını hiç bir zaman arzu etmezler. Arzu etmedikleri böyle bir gelişmeyi durdurmak istemeleri gayet doğaldır. Bunun için antipropaganda yapmaları da normaldir. Dünya siyasetini ve ticaretini ellerinde bulunduran Batı Dünyasına ait gelişmiş ülkeler, başta, İslâm Dünyası’ndaki her türlü siyasi ve iktisadi gelişmeyi engellemek için cazibesi allı pullu süslerle artırılmış takozlar koyarlar. D-8’lerin gelişmesini engelleyecek olan bu harici takozların yanında, dahili engeller de devreye girebilir. D-8’leri temsil eden ülkelerin hemen hepsinde bulunan sömürge aydınları, düğmeye basılmış uzaktan kumandalı cihazlar gibi, hemen faaliyete geçebilirler. Bunun belirtileri, bugün için yavaş yavaş görülüyor. Ancak hemen şu da bir gerçek ki, geçmişti kurulan birliklerin kuruluşuna imza atan liderler hayatta olmamasına rağmen (bunlardan B.M. kurucusu olan Roosevelt, kuruluş imzası atılmadan 13 gün önce ölmüş ve imzayı bir başkası atmıştır), kurulan birlikler hayatiyetlerini devam ettirmişler. D-8’lerde mutlaka böyle olmalı. Kuruluşundaki canlılık, her zaman korunmalı ve ötelerin ötesine gidilmelidir. Ötelerin ötesinde, D-8’ler olarak ifade edilen Türkiye ve diğer üye ülkelerin menfaatleri açısından aydınlık günler bekliyor.

Prof. Dr. Ramazan ÖZEY


Not: Bu makale, Prof. Dr. Ramazan ÖZEY’in Marifet Yayınlarından 1998 yılında yayınlanan, “Jeopolitik ve Jeostratejik Açıdan Türkiye” adlı kitabının 216-226 sayfalarından alınmıştır. Makale ile ilgili olarak kitapta bir de tablo vardır. Tablo için kitaba bakılabilir. Ayrıca konu ile ilgili olarak, Aktif yayınlarından yayınlanan Siyasi Coğrafya kitabına da bakılabilir.
 
 
http://www.ramazanozey.net/

EN AZ 4 ÇOCUK SAHİBİ OLMAK 

 
Nüfus planlaması ile ilgili olarak, hangi platformda konuşsak, bazı itirazlar yükseliyor. İtirazların odak noktasında  ise şu sözler yer alıyor;  “Peki, Efendim, nüfus planlaması yapmaz isek, nüfusumuz çok artacak. Bunun sonucu olarak gelecekte artan nüfus bu ülkeye sığmayacak. Hem bunun sonunda bakamayacağımız kadar çocuğa sahip olupta, ele güne karşı rezil olmak var. Çok çocuk sahibi olup onları gerekli eğitimi veremez ve gelecek hazırlamazsak, daha mı iyi olur? Gelecekte daha zengin ve rahat yaşama imkanı hazırlayarak az çocuk sahibi olsak, kısacası  nüfus planlaması yapsak daha iyi olmaz mı ?” gibi söylemler. Ve bu söylemlerin ardı arkası kesilmiyor. Ancak bu tür söylemleri dile getirenlerin, gelecek endişesi ve korku içinde kıvrandıklarını görüyoruz.  Burada hemen bir başka soru ekleyelim. Gerçekten bu söylemlerde haklılık payı var mı? Yoksa bunlar güçsüzlüğün ve kendine güvensizliğin birer emaresi mi? Bu soruları net cevaplayabilmek için, önce dünya ölçeğinde düşünerek, Türkiye’nin nüfus artışından ve daha sonra nüfus yoğunluğundan bahsetmek gerekiyor. Sonra Anadolu’da bu konuda yapmış olduğumuz anketlerden yola çıkarak, nüfus planlaması yapılan bölgelerimizdeki tespitlerimize yer verelim.


Türkiye’nin Yıllık Nüfus artış hızı, sayım dönemlerine göre zaman zaman değişmiş. Cumhuriyetin ilk kurulduğu yıllarda, 1927-1935 dönemi arasında,  yıllık nüfus artış hızı % 1,9 dolayında olmuş. 1935-1940 döneminde % 2’ye yükselmiş ise de, 1940-1945 döneminde erkek nüfusun büyük bölümünün İkinci Dünya Savaşı dolaysıyla askere alınması sebebiyle, % 1’e düşmüş. 1945-1950 döneminde % 2,3 olan artış oranı periyodik olarak artmış ve 1955-1960 döneminde % 2,9’a yükselmiş.


1960-1965 döneminde % 2,3 olan oran, 1965-1970 döneminde % 2,5, 1970-1975 döneminde % 2,6 olarak gerçekleşmiş. Ancak bu yüksek artış oranları, bütün dünyanın dikkatini çekmiş. Böylece o yıllarda ilk nüfus planlaması çalışmalarına başlanmış. Nüfus planlaması ilk dönemlerde pek başarılı olamamış. Nitekim 1975-1980’de’de % 2,2 olarak gerçekleşen yıllık nüfus artış hızı, 1980-1985 döneminde yeniden yükselerek % 2,6 olmuş. Sebebi, bu dönemde yoğun bir şekilde yapılan nüfus planlama çalışmalarına tepki olduğu belirtiliyor. Ancak 1985 yılından sonra, ülke genelinde görülen ekonomik kriz, nüfus planlaması çalışmalarına büyük ölçüde yardımcı olmuş. 1985-1990 döneminde % 2,4 olan yıllık nüfus artış hızı, 1990-1995 arasında % 1,6’ya 1995-2000 arasında % 1,8’e düşmüş.


2007’de ise; nüfusumuz 70,586,256 kişi olmuş ve km2’ye 92 kişi düşmektedir. Türkiye’nin nüfusu, Hollanda’nın nüfus yoğunluğuna göre kıyaslanarak hesaplansa, 385 milyona ulaşıyor. 70 milyon nüfuslu bir Türkiye’yi hazmedemeyenler, 385 milyonluk kalkınmış bir Türk Devleti görseler acaba ne yaparlar? İşte asıl korkulu rüyaları bu. Böyle bir rüyanın gerçekleşmesini istemeyen Hıristiyan Batı Dünyası, Türkiye’deki doğum kontrolü uygulamalarına açıktan bütün güçleriyle destek sağlamaktadırlar.


Otuz yıla yakın meslek hayatımız boyunca, Anadolu’nun çok çeşitli yörelerinde, nüfus artışı, nüfus planlaması gibi konularda çok fazla sayıda anketler düzenledik. Yapmış olduğumuz anket sonuçları oldukça ilginç.


Çok çocuklu ailelerde, biraz geçim sıkıntısı yaşansa da, aile bireylerinde  önemli bir sıkıntı yaşanmıyor. Ekonomik yönden sıkıntı çeken aile bireyleri, çalışıp önemli bir iş sahibi oluyorlar. Ancak bir veya iki çocuklu ailelerde, çocukların yetişmesinde önemli sorunlar yaşanıyor. Zaten bir veya iki tane çocuk, “nasıl olsa geçimini sağlar, aileden kalan miras yeter.”denilerek, el bebek-gül bebek yetiştiriliyor. Çoğu kez şımarık büyüyen bu tip çocuklar, çalışmaktan ziyade eğlenmeyi ön planda tutuyorlar. Ebeveynleri ölünce, çalışmayı beceremeyen bu tip çocuklar tüm malını mülkünü kısa sürede satıyor ve ekonomik düzeyleri hızla düşüyor. Ve bu tip insanlar, çoğunlukla memleketinde arazisi ve malı kalmayınca büyük şehirlere göç ediyorlar ve büyük şehirlerdeki işsiz nüfus oranını hızla yükseltiyorlar.


Öte yandan kırsal kesimde yaşayan ailelerde eğer çocuk sayısı fazla ise, beslediği hayvan sayısı ve işlediği toprak büyüklüğü o oranda artıyor. Çocuğu az olan ailelerde ise, iş yapacak nüfus olmadığı için beslenen hayvan sayısı oldukça az oluyor. Eğer bu tip ailelerin arazisi fazla ise, çalışan nüfus azlığından arazilerin büyük bir bölümü nadasa bırakılıyor. Bu da, Türkiye’nin tarım ve hayvancılığını olumsuz yönde etkiliyor.


Türkiye, geçmişte sahip olduğu  dünya hakimiyetine yeniden kavuşmak istiyorsa, geçmişini iyi tahlil etmesi gerekiyor. Cihan Hakimi Osmanlı Sultanları, hakimiyetlerini sahip oldukları geniş topraklara ve bu topraklar üzerinde yaşayan çok sayıdaki insanlara borçludur. İstanbul’un fethedildiği yıldaki İmparatorluğun nüfusu 13 milyon dolayında iken, İmparatorluk sınırlarının iyice genişlediği ve yükselme döneminin zirvesi sayılabilecek 1594 yıllarında toplam nüfusun 100 milyonu aştığı bilinmektedir.


Türkiye’nin ise aynı dönemdeki nüfus artış hızı % 1,6 olduğu belirlenmiş ve buna göre 2015’de 78 milyona, 2050’de ise 98 milyona ulaşacağı belirlenmiştir.


Öyle görülüyor ki, gelecek yüzyılın ortalarında Türkiye nüfusu 100 milyonu bulan bir ülke olacaktır. Ancak mevcut nüfus belki de dünya hakimiyeti için yeterli olmayacaktır. Çünkü dünya hakimiyetinde, toplam nüfusun fazlalığı yanında, mevcut nüfusun nitelikli olması da önemlidir. Bugünkü veriler esas alındığında ise, Türkiye; nitelikli nüfus sayısını artırmakta oldukça zorlanacaktır. Çünkü Türkiye’yi yönetenler nüfusun niteliklerini artırmakla değil, toplam sayısının azaltılmasıyla meşgul olmaktadırlar. Hal böyle olunca, nüfusun artışı hem düşecek ve hem de niteliksiz insan sayısı oldukça fazla artacaktır. Bu da, ülkede ekonomik kaosun yaşanmasına yol açacaktır. Türkiye’yi, gelecekte böyle bir aşmazdan ancak ülkesini seven ve akılcı politikalar üreten liderler ile geleceğini düşünen ve gelecek için çok sayıda sağlıklı ve faydalı genç nesiller yetiştiren Müslüman Türk halkı kurtarabilir.

                                 Prof.Dr. Ramazan ÖZEY'e Teşekkürler...
 
 

Coğrafya Derslerinde İnternet'ten Yararlanma

 

   Günümüzde, dünya ölçeğinde birçok alanda büyük değişimler ve gelişmeler yaşanmaktadır. Bunlardan birisi de bilgisayar destekli öğretimin yaygınlaşması ve İnternet'in yaygın ve yoğun bir biçimde kullanılmaya başlanmasıdır. Yakın gelecekte, bu gelişmelerin önemini iyi kavrayan ve gereğini yerine getiren toplumlar, gelişmelere yön verebilecek ve yaşanacak süreçte daha bilgili, daha gelişmiş bir düzeye ulaşacaklardır. Bilgi teknolojilerini etkin ve etkili kullanan toplumlar ile kullanamayan toplumlar arasında her zaman var olan uçurum günümüzde giderek artmaktadır. ''Sayısal Yarılma'' (Digital Divide) olarak adlandırılan bu uçurum, belirlenen katsayının altında kalan ülkeler için yakın bir gelecekte önemli bir sorun oluşturacaktır. Bu sorunun aşılması ise ancak eğitim alanında yapılacak değişim, gelişim ve yeniliklerle mümkün olabilecektir.

   Bilgi teknolojilerinde meydana gelen önemli gelişmelere bağlı olarak bilginin elektronik ortamlarda hızla yayıldığı bir döneme tanıklık ediyoruz. Bilgi otoyolu olarak tanımlanan İnternet'in yaygınlaşması ile dileyen herkes bilgilere kolaylıkla ulaşabilmektedir. Toplumlar ve bireyler arasında bilginin bu hızlı paylaşımı ile bilim ve teknoloji alanında uluslararası ilişkiler ve deneyimler de artmaktadır. Teknolojik gelişmeler ve buna bağlı olarak değişen uygulamalar, hemen hemen tüm sektörleri değişen düzeylerde etkilemektedir. Hiç şüphesiz, bu sürecin en fazla etkilediği ve bu etkinin giderek artacağı sahalardan birisi de eğitim alanıdır. Teknolojinin gelişmesine bağlı olarak eğitim sistemlerinde yeni uygulamalara ve yöntemlere bağlı olarak yeni modellerin ve öğretim stratejilerinin oluşturulması bir gereksinim olarak ortaya çıkmaktadır. Teknolojik gelişmelerden etkilenen toplumların değişen gereksinimlerinin karşılanması için eğitim hedeflerinde de bir değişim yaşanması zorunlu görünmektedir.

      Artan bilgi trafiği ve bilgiye erişim kolaylıkları bilişim teknolojilerini ve interneti öğrenme ortamlarına adapte edebilen okulları ve öğretmenleri gerekli kılmaktadır. Gerekli alt yapının yanı sıra teknolojik araçların etkin kullanımı için öğretmenlerimizin gerekli donanıma sahip olarak yetiştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bilgisayara dayalı teknolojilerin eğitim ve öğretim etkinliklerinde etkin kullanımının bilgi çağının bireylerinin yetiştirilmesinde önemli bir rolü olduğu yadsınamaz.

    Coğrafya dersleri, yapısal özellikleri nedeniyle, eğitim teknolojilerinden yararlanmaya son derece elverişlidir. Çeşitli elektronik eğitim araçlarının coğrafya derslerinde öteden beri kullanılması kalıcı ve etkili bir öğrenmeye yardımcı olmaktadır. Son yıllarda ise İnternet, coğrafya öğretiminde sıkça yararlanılan en önemli teknolojik araçlardan birisi haline gelmiştir. Bu sonsuz bilgi kaynağı olarak görülebilen olanağın işlevleriyle ilgili bazı bilgilerin paylaşılması öğretmenlerimizin coğrafya konularının öğretiminde internetten yararlanmalarına katkıda bulunacaktır.

Çanakkale Boğazı'nda Gel-Git






Çanakkale'de normal gel-git olaylarının dışında suların 2 metre kadar çekilmesi sebebiyle Sarıçay'da bulunan yüzlerce tekne karaya oturarak balçığa saplandı. Bu durumdan korkan vatandaşlar yetkililerden açıklama yapmasını istiyor.

Normal med-cezir olaylarında suların az miktarda çekildiğini ve buna alışık olduklarını belirten Çanakkaleli balıkçılar, "Biz gel-git olaylarına alışığız. Çanakkale'de de zaman zaman bu şekilde med-cezir oluyor ve sular az miktarda çekiliyor. Ancak özellikle Endonezya'daki depremin ardından suların normalden çok daha fazla olarak 2 metreye kadar çekilmesi bizi tedirgin etti. Teknelerimiz karaya oturup çamura saplandığı için balığa çıkamıyoruz. Uzmanların bu konuda geniş bir açıklama yapmalarını bekliyoruz. Bu olay normal gel-git olayına benzemiyor. Zaten 3 ay çalışıp ekmek kazanıyoruz. Bu aylarda da çalışazsak ne zaman çalışacağız. Yetkililerin Sarıçay'da da derinleştirme çalışması yapmalarını istiyoruz" dediler.

Öte yanan Sarıçay'da bulunan çok sayıda tekne, suların 2 metreye yakın çekilmesi sebebiyle karaya oturup çamura saplanırken, sahillerde de çok sayıda deniz canlısı gün yüzüne çıktı.


"DENİZİN ÇEKİLMESİ ATMOSFERİK BİR TABİAT OLAYI"

Çanakkale'de sabah saatlerinde deniz suyunun yaklaşık 2 metre çekilmesi üzerine Sarıçay'da bulunan çok sayıda teknenin karaya oturması, bilim adamlarını harekete geçirdi.

Konu ile ilgili açıklamalarda bulunan Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Su Ürünleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Şükran Cirik, Çanakkale sahillerinde yaşanan olayın atmosferik bir tabiat olayı olduğunu belirterek, "Deniz seviyesi değişimleri özellikle atmosferik olaylarla, yani yüksek basınç ve alçak basınçla ilişkilidir. Genellikle alçak basınç olduğunda sular kabarmakta, yüksek basınç olduğu zaman da alçalmaktadır. Ayrıca rüzgarlar, o bölgedeki kıyının topografyası ve güneşle ayın pozizyonu da su seviyesi değişimlerine sebep olabilmektedir. Bu su seviyesi değişimleri Akdeniz'de genelde dikey 30 santimetre olabildiği gibi, bazı bölgelerde daha değişik olabilmektedir. Bugünlerde Çanakkale'de yaşanan bu olayı atmosfer basınçla ilgili bir olay olarak yorumluyoruz" dedi.

Çanakkale'deki hadisenin Endonezya'daki tsunami ile bir bağlantısının olmadığını savunan Cirik, "Buradaki hadiseyi Endonezya ile ilişkilendirmek doğru olmaz. Bu hadiseler dünyamız olduğundan beri vardır. Bu atmosferik bir hadisedir. Bunu tektonik bir duruma bağlamak söz konusu değildir" diye konuştu.


 

http://www.mynet.com