ÇÖZELTİLER

[egitimvadisi]

ÇÖZELTİLER



Çözelti : Homojen karışımlara çözelti denir .

ÇÖZELTİLERİ SINIFLANDIRMA

A- Çözücü ve Çözünene Göre Sınıflandırma

1- Kati-Sıvı Çözeltileri : Bir katinin bir sıvıda çözünmesiyle hazırlanan çözeltilerdir. ( Tuzlu su, sekerli su, bazlı su.....)

2- Sıvı-Sıvı Çözeltileri : Bir sıvının başka bir sıvıda çözünmesiyle oluşan homojen karışımlardır. ( Kolonya, alkol+su...)

3- Kati-Kati Çözeltileri : Bir katinin başka bir kati içerisinde homojen dağılmasıyla oluşan karışımlardır. Bütün alaşımlar kati-kati çözeltileridir. (Lehim, çelik, tunç, pirinç.....)

4- Gaz-Gaz Çözeltileri: En az iki gaz karışımıdır. Bütün gaz karışımları homojendir ve çözeltidir. ( Hava, tüp gaz)

5- Gaz-Sıvı Çözeltileri : Bir gazin bir sıvıda çözünmesiyle oluşan karışımlardır. ( Kola, gazoz, bira...)

B- Doymuşluk Durumuna Göre Sınıflandırma :

1- Doymamış : Çözücü çözebileceğinden az miktarda maddeyi çözmüşse doymamış çözeltidir.

2- Doymuş Çözelti : Çözücü çözebileceği kadar maddeyi çözmüşse doymuş çözeltidir.

3- Aşırı Doymuş Çözeltiler : Çözücü çözebileceğinden fazla maddeyi çözmüşse aşırı doymuş çözeltidir.

ÇÖZELTILERIN ÖZELLIKLERI :

(Kati-Sivi Çözeltilerinde)
1- Çözeltinin kaynama noktası saf çözücünün kaynama noktasından büyüktür.
2- Çözeltinin donma noktası saf çözücüden düşüktür.
3- Çözeltinin buhar basıncı saf çözücünün buhar basıncından düşüktür.
4- Çözeltinin öz kütlesi saf çözücünün öz kütlesinden büyüktür.
5- Bir çözeltiye su eklenirse derişimi düşer, buhar basıncı artar, donma noktası yükselir. İletkenliği azalır.
Elektrik İletkenliği : Çözeltilerin bir kısmi elektriği ilettiği halde bir kısmi iletmez. Elektriği ileten çözeltilere elektrolit denir. Biri maddenin elektriği iletmesi için;

1- Serbest halde elektronu bulunmalıdır.( elektron akışıyla) Örneğin metaller ve alaşımlar bu şekilde iletir.
2- Yapısında + ve - yüklü iyonlar ( İyonik katılar) bulunmalıdır. ( Bütün metal- ametal bileşikleri)

ÇÖZÜNÜRLÜK
Çözünürlük : Belirli bir sıcaklıkta, belli miktardaki çözücüyü doyuran madde miktarıdır. Çözücü miktarı genelde 100 ml ya da 100 gram, çözücü olarak da su alınır. Çözünürlük kati, sıvı ve gazlar için ayırt edici bir özelliktir.

ÇÖZÜNÜRLÜGE ETKI EDEN FAKTÖRLER

1- Çözücü ve çözünenin cinsi
Her madde her maddede çözünmez. “Benzer benzeri çözer”. Organik bileşikler organik çözücüde inorganik bileşikler inorganik çözücüde çözünürler. Polar bileşikler polar çözücüde apolar bileşikler apolar çözücüde çözünürler. Örneğin naftalin suda çözünmez fakat benzende çözünür.

2- Sıcaklık
katıların çözünürlüğü genelde isi alici (endotermik) olduğu halde gazların çözünürlüğü ekzotermik tir. Sıcaklığın artırılması katıların çözünürlüğünü artırdığı halde gazların çözünürlüğünü azaltır.

3- Basınç
Basınç değişimi katıların çözünürlüğünü etkilemediği halde gazların çözünürlüğünü doğru orantılı olarak etkiler

ÇÖZÜNME HIZINA ETKI EDEN FAKTÖRLER:

1 - Sıcaklık : Çözünürlüğü sıcaklıkla doğru orantılı olarak değişen maddelerin çözünme hızı sıcaklığın artmasıyla artar.
2- Tanecik Büyüklüğü : Çözünen maddenin tanecikleri ne kadar küçükse çözünme o kadar hızlı olur.
3- Karıştırma : Çözeltinin karıştırılması katıyı küçük taneciklere ayırdığı için, çözcüyle temas eden yüzeyi artırır ve çözünme hızlanır.

DERISIM VE DERISIM ÇESITLERİ

Bir çözeltinin birim hacmine çözünen maddenin gram cinsinden miktarıdır.
Kütlece % Derişim : Bir çözeltinin 100 gramında çözünen maddenin gram cinsinden miktarıdır.

KARISIMLARIN % DERISIMI

İki veya daha fazla çözelti birbirine karıştırılırsa, karışımdaki toplam çözünen madde miktarı, karıştırılan çözeltilerdeki çözünen maddelerin kütleleri toplamına eşittir.

MOLAR DERISIM (MOLARITE)

Bir litre çözeltide çözünen maddenin mol sayısıdır.

Molaritenin birimi mol /litre ya da molar ( M) dir.

"M=n/v"

İki veya daha fazla çözelti birbirine karıştırılırsa,

"M1V1 + M2V2+..............=MKVK "
Çözeltinin öz kütlesi verilirse, Çözünenin kütlesi=%.d.V ye eşittir.

Normalite: Bir litre çözeltide çözünmüş olan maddenin eşdeğer gram sayısıdır.
Pratik olarak ;

"Normalite = molarite x etki değeri "


Etki değeri: Asitlerde suya verilen H+ sayısı, bazlarda OH- sayısı, tuzlarda
ise + yada - yük sayısıdır.

Örnek :
H2SO4 için etki değeri 2 dir.
HNO3 için 1,
H3PO4 için 3 dür.

NaOH için 1,
Ca(OH)2 için 2,
Al(OH)3 için 3 dür.

CuSO4 için etki değeri 2 dir.
(SO4-2) Al2(SO4)3 de ise 6 dir.

İYONLARIN MOLAR DERİŞİMİ

AlCl3 Al+3 + 3Cl-
1 M 1M 3M

CaCl2 Ca+2 + 2Cl-
2 M 2 M 4 M

Al2(SO4)3 2Al+3 + 3 SO4-2
2 M 4 M 6 M