KADI BURHANEDDİN

[j@nİk]

(1344-1398)
Divan şairi. Kayseri’de doğdu. Ataları Oğuzların Salur boyundan olan Kadı Şemseddin Muhammed’dir. İlk dersle­rini babasından aldı. Mısır, Şam ve Halep medreselerinde öğrenim gördü. 21 yaşında Kayseri kadısı oldu. Daha sonra Eretna devletinin vezirlik ve nâibliğini yaptı. 1381′de Sivas’­ta hükümdarlığını ilân etti. Komşuları olan Osmanoğulları, Karamanoğulları, Memlûkler ve Akkoyuniular İle devamlı savaştı. Akkoyunlu Karayülük Osman ile yaptığı bir savaşta yenildi, esir edildi ve Sivas’ta öldürüldü.
Kadı Burhaneddin bir Anadolu şâiridir. Iran şiirinin maz­munlarından faydalanmış, Türkçe’nin dil ve İfâde imkânları­nı sonuna kadar zorlayarak gazeller, rubailer ve tuyugler söylemiştir. Cinas, tevriye ve mecazlara çok düşkündür. İfa­de gücü çağdaşı olan divan şâirlerinden daha ileridedir. Ta­savvufun mecazlarından İstifade etmiş, aşk, şarap ve kıs­men tabiat temalı şiirler söylemiştir. Divanında epik mısra ve beyitler, hükümdarâne bir üslup vardır.
Divan’ının bilinen tek elyazması nüshası Londra’da British Museum’dadır. TDK 1944′te tıpkıbasımını yayımladı. Muharrem Ergin yeni yazıya çevirisini yaptı (1980). Aji Alpas­lan divandan seçilmiş şiirlerini açıklamalarıyla birlikte ya­yımladı (1977). Hayâtı için en güvenilir kitap Kadı Burhaneddin Ahmed ve Devleti adı ile Yaşar Yücel tarafından hazırla­nıp neşredildi (1970). [Şâirin kelâm ve fıkha dâir iki eseri da­ha vardır.]