Türklerin Islamiyeti Kabul Etme Asamalari

[j@nİk]

Türklerin Islamiyeti Kabul Etme Asamalari



 



Türkler ilk defa Müslümanlarla Hz. Ömer zaamaninda karsilasti.



Hz. Osman zamaninda Iran'in fethinin tamamlanmasi ile Türklerle Müslümanlar komsu durumuna geldi.



Emeviler Dönemi'nde Islam ordularinin Maveraünnehir'i fethi bölgede bulunan Türk devletleri yüzünden basarili olamadi.



 



Türklerin Müslüman Olma Nedenleri



 



1. Türkler'in dogustan savasçi olmalari ve her Türk erkeginin asker sayilmasi Islamiyet'teki cihat anlayisi ile uyusmasi



2. Islamiyet'in kendi dinleri ile olan benzerligi



3. Türklerin sosyal hayatindaki bir takim unsurlarin Islamiyet'te de olmasi



 



Ekonomik Nedenler :



 



1. Türkler'in haraç ve cizye vergisinden kurtulmak istemeleri



2. Abbasi ordusunda ücretli askerlik yapmalari



 



Siyasi Nedenler :



 



1. Türkler'in Çinlilere karsi güçlü müttefik elde etmek istemeleri



2. Abbasilerin ilimli politikalari



 



 



Talas Savasi



 



Nedeni : Çinliler ve Araplarin Orta Asya'yi denetim altina almak istemeleri.



Çinliler, Orta Asya'yi denetimleri altina almak amaciyla 747 yilinda Türkistan'a sefer düzenledi.



Abbasiler, Karluk, Yagma ve Çigil Türkleri'nin yardimi ile 571 yilinda Talas'da Müslümanlar Çinlileri yendi.



 



Sonuçlari :



 



1. Orta Asya Çinlilesmekten kurtuldu



2. Türkler, Islamiyet'i kabul etmeye basladi.



3. Kagit, matbaa, barut, pusula gibi Çinlilerin gelistirdigi aletler, Müslümanlar tarafindan ögrenilmeye baslandi.



 



UYARI : Kagit, matbaa, barut ve pusulanin tarih içinde el degismesi su sekildedir.



 



 



               Talas Savasi                                    Haçli Seferleri



Çinliler ---------------------------> Islam Dünyasi --------------------> Avrupalilar



 



 



                Matbaa - Kagit ------------->Rönesans - Reform



                Barut ----------------------->Feodalite'nin Yikilisi



                Pusula ---------------------->Cografya Kesifleri



 



 



Karahanlilar



 



Merkez Balasagun olmak üzere, 840 yilinda Karluk, Yagma ve Çigil Türkleri tarafindan kuruldu.



Devletin kurucusu ve ilk hükümdari Bilge Kül Kadir Han'dir.



920 yilinda Saltuk Bugra Han zamaninda Islamiyet'i kabul ettiler.



 



UYARI : Karahanlilar, Islamiyet'i resmi dini olarak ilk kez kabul eden Türk devletidir. Bu devlet Türk kültürü ile Islam degelerinin sentezini yapmistir.



 



Türkler'in yasadigi topraklar üzerinde kurulan bir devlet oldugu için Türkçe'yi resmi dil olarak kabul ettiler.



1042 yilinda, Dogu Karahanlilar ve Bati Karahanlilar olmak üzere ikiye ayrildilar.



 



 



Gazneliler



 



Merkez Gazne olmak üzere, 963 yilinda Alp Tekin tarafindan kuruldu.



Gazneliler, en parlak devrini, ünlü hükümdarlari Gazneli Mahmut zamaninda yasamisti.



 



UYARI : Gazneli Mahmut , Islamiyet'in koruuculugunu yapan ilk Türk hükümdari olmustur. Bu yüzden Abbasi halifesi kendisine "Sultan" ünvanini vermistir.



 



Gazneli Mahmut, Hindistan'a toplam 17 sefer düzenledi.



 



UYARI : Bu seferler sonucu Islamiyet, Hindistan'da yayildi. Bu durum ileride, bölgede kurulacak Türk-Islam Devletleri için temel teskil etti.



 



Gazneliler döneminde ilk kez Iran topraklarina yerlesildi.



1040 tarihinde Gazneliler, Dandanakan Savasi ile Selçuklulara yenildi.



Gazneliler, 1187 yilinda Gurlularin isyani sonunda yikildi.



 



 



Samanogullari



 



Horasan merkez olmak üzere 875 yilinda kuruldu.



Devleti yönetenler Iranli, yönetilenler Türk'tü.



Samaogullari Devleti, 999 yilinda Karahanlilar ve Gazneliler tarafindan yikildi.



 



 



Tulunogullari



 



Misir'da Abbasi halifesine bagli olarak, Ahmet bin Tulun tarafindan 868 yilinda kuruldu.



Misir'da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir.



Suriye topraklarini ele geçirerek, Orta Dogu bölgesine egemen olan ilk Türk devletidir.



Tulunogullari 905 yilinda Abbasiler tarafindan yikildi.



 



 



Ihsitler (Aksidler)



 



Misir'da, Muhammed bin Toguç tarafindan 935 yilinda kuruldu.



Aksidler, Hicaz bölgesini ele geçiren ilk Türk devletidir.



Aksidler, 969 yilinda Fatimiler tarafindan yikildi.



 



 



Büyük Selçuklular



 



Selçuklularin Kökeni



 



 



Selçuklular Oguzlarin Kinik Boyu'na mensuptur.



Boyun basi olan Dukak Bey'in ölümü üzerine boyun basina Selçuk Bey geçti.



Kinik Boyu'nun Oguz hükümdari ile arasi açilinca Cend Bölgesine göç etti ve Samanoglu Devleti'nin egemenligi altina girerek Islamiyet ile tanisti.



Kinik Boyu'nun basina daha sonra Tugrul ve Çagri Beyler geçti.



 



 



Tugrul ve Çagri Bey Dönemi



 



 



Tugrul Bey, 1038'de Nisabur Kenti'ni merkez yaparak Büyük Selçuklu Devleti'ni kurdu.



Gazne Hükümdari Sultan Mesut'u, 1040 tarihinde Dandanakan Savasi'nda yendi.



Abbas halifesinin yardim istemesi üzerine, 1051'de Bagdat'a girdi.



Selçuklular, bundan sonra Anadolu'nun fethine basladi.



 



 



Alp Arslan Dönemi



 



 



 



Bizans Imparatorlugu'na bagli olan Kars'i Ermeniler'den aldi.



Malazgirt'te karsilasan iki ordu arasinda, 1071 yilinda çikan savasta Bizanslilar yenildi.



Böylece Bizans Imparatorlugu'nun Islam dünyasi üzerindeki olumsuz baskisi sona erdi.



Bu savastan sonra Anadolu'ya Türk yerlesimi hizlandi, Anadolu Türk Beylikleri kurulmaya basladi.



 



 



Sultan Meliksah Dönemi



 



 



Iran asilli vezir Nizamülmülk devlet yönetiminde ona yardim etti.



Alp Arslan döneminde baslayan Anadolu ve Suriye'nin fethini tamamladi.



Bu dönemde, ilk defa divan teskilati kuruldu, ikta sistemi uygulandi.



Vezir Nizamülmülk "Siyasetname" adli eseri yazdi. Dönemin sonlarina dogru "Batinilik" mezhebi ortaya çikti.



Batiniler, 1092 tarihinde ilk önce Nizamülmülk'ü daha sonra da Meliksah'i öldürdü.



 



 



Sultan Sencer Dönemi



 



 



1118'de tahta geçti ve iç karisikliklara ragmen devlete eski gücünü kazandirmaya çalisti.



1141 tarihinde Karahitaylar'la yaptigi Katvan Savasi'nda yenildi.



1157 yilinda Sultan Sencer'in ölmesi üzerine Büyük Selçuklu Devleti yikildi.



 



Türkiye Tarihi



 



Malazgirt Savasi (1071) ile baslayan ve bugünkü sinirlarimiz üzerinde, Türklerin kurdugu devletlerin tamaminin birden olusturdugu Türkiye Tarihi'nin ilk bölümünü ilk Türkmen Beylikleri olusturur.



 



 



Anadolu'da Ilk Türk Beylikleri



 



 



Danismentliler



 



Danismentliler 1080 yilinda Sivas merkez olmak üzere kuruldu.



Kurucusu Meliksah'in komutanlarindan Danismentoglu Ahmet Gazi'dir. Bizanslilar'a ve Haçlilara karsi mücadele etmislerdir.



Danismenliler'in varligina 1178 tarihinde Anadolu Selçuklu hükümdari II. Kiliç Arslan son vermistir.



 



 



Saltuklular



 



Saltuklular, 1072'de Erzurum merkez olmak üzere kurulmustur. Kurucusu Alp Arslan'in komutanlarindan Ebulkasim Saltuk'tur. Haçlilar ve Gürcülerle mücadele etmislerdir. Saltuklularin varligina 1202'de Anadolu Selçuklu hükümdari Rükneddin Süleyman Sah son vermistir.



 



 



Mengücekliler



 



Mengücekliler, 1080 tarihinde Erzincan merkez olmak üzere kurulmustur. Kurucusu Alp Arslan'in komutanlarindan Mengücek Gazi'dir. Gürcülere ve Rumlara karsi mücadele etmislerdir. Mengüceklerin varligina 1228 tarihindeAnadolu Selçuklu Hükümdari Alaaddin Keykubat son vermistir.



 



 



Artuklular



 



Artuklular, 1102'de Harput, Diyarbakir, Halep ve Mardin civarinda kurulmustur. Bu beyligin Hasankeyf kolu 1102'de Diyarbakir'da kurulmustur ve 1231'de Eyyubiler tarafindan yikilmistir.



Diger kolu olan Harput kolu 1112'de Harput'ta kurulmustur ve 1234'te Anadolu Selçuklu Devleti tarafindan yikilmistir. Diger bir kolu olan Mardin kolu ise, 1108'de Mardin'de kurulmustur ve 1409'da Karakoyunlular tarafindan yikilmistir.



 



Çaka Beyligi



 



Çaka Bey Devleti 1081 tarihinde Izmir'de kurulmustur. Kurucusu Çaka Bey'dir. Ilk denizci Türk devleti olan bu beylik bazi Ege Adalari'na sahip olmustur. Beyligin kurucusu Çaka Bey, Istanbul'u kusatmak isteyince, Bizans'in kiskirtmalari sonucu I. Kiliç Arslan tarafindan öldürtülmüstür. Çaka Beyligi 1093 tarihinde Bizans tarafindan yikildi. Böylece Bati Anadolu'dakiilk Türk egemenligi sona ermis oldu.



 



 



Anadolu Selçuklu Devleti



 



 



Kurulus Devri



 



Büyük Selçuklu Hükümdari Meliksah tarafindan Anadolu hükümdarligina tayin edilen Kutalmis'inoglu Süleyman Sah tarafindan 1077 tarihinde kuruldu.



Büyük Selçuklular'a bagli olan bu devletin baskenti Iznik idi.



Süleyman Sah, halife tarafindan onaylanarak "Sultan" ünvani ile sereflendirildi.



 



 



Süleyman Sah Dönemi



 



 



1077 tarihinde Anadolu Selçuklu Devleti'ni kurdu.



Ilk önce Konya, Afyon, Kütahya'yi alarak Iznik'e kadar ilerledi.



Tarihte ilk kez Bogaz'in Anadolu yakasi Türkler tarafindan kontrol altina alindi.



1086 yilinda yapilan Habur Savasi'nda Suriye Selçuklu hükümdari Tutus'a yenildi ve öldü.



 



UYARI : Bogazin Anadolu yakasi ilk defa kontrol altina alinmis ve Bogaz'dan geçen gemilerden gümrük alinmistir.



 



 



 



I. Kiliç Arslan Dönemi



 



 



Maliksah'in ölümü üzerine Berkyaruk, Süleyman Sah'in oglu Kiliç Arslan'i 1092'de Anadolu hükümdarligina tayin etti.



1096 yilinda baslayan I. Haçli Seferi'nde, Iznik ve Bati Anadolu Bizanslilara verildi.



 



UYARI : Bu durum Bizans'in isine gelmis, Türklere karsi savunmayi birakip taarruza geçmistir.



 



I. Kiliç Arslan, 1107 tarihinde Büyük Selçuklularla yaptigi savasta Habur Irmagi'nda bogularak öldü.



 



UYARI : Iznik 'in kaybedilmesi üzerine devletin merkezi Konya'ya tasinmistir. Bu durum Türkler'in Bati'ya ilerleyisini bir süre engellemistir.



 



 



 



I. Mesud Dönemi



 



 



1116 tarinde Aadolu Selçuklu Devleti'nin basina geçti.



Bir süre Danismentlilere bagli olarak hareket etmek zorunda kaldi.



1147 tarihinde II. Haçli seferi basladi. Haçlilar bozguna ugratildi.



Sultan I. Mesut 1155 tarihinde vefat etti.



 



UYARI : Anadolu'daki ilk bayindirlik ve kurumlasma hareketleri bu dönemde baslamistir.



 



 



 



II. Kiliç Arslan Dönemi



 



 



I. Mesut'un 1155 tarihinde ölümü üzerine oglu II. Kiliç Arslan basa geçti.



1176 tarihinde Miryakefalon'da Bizanslilar bozguna ugratildi.



 



UYARI : Bir daha Anadolu için "Türkler'in isgali altindaki ülke" deyimi kullanilmadi.



 



Miryakefalon'dan sonra Türkler'in Anadolu'ya yerlesmesi kesinlesti.



1178 tarihinde Danismenliler Beyligi'ne son verildi.



II. Kiliç Arslan, 1192 yilinda öldü. Selçuklu tahtina Giyaseddin Keyhüsrev geçti.



 



 



Süleyman Sah Dönemi



 



 



Rükneddin Süleyman, 1192 tarihinde tahta geçen Giyaseddin Keyhüsrev'i tanimayarak, 1196 tarihinde basa geçti.



Bizans'i vergiye bagladi, Çukurova Ermenilerini Toroslarin güneyine çekilmeye zorladi.



Saltuklu Beyligi'ne son verdi. Süleyman Sah, 1204 tarihinde öldü.



 



UYARI : Bu tarihten itibaren Anadolu Selçuklulari Gürcülerle komsu oldu.



 



 



 



I. Giyaseddin Keyhüsrev Dönemi



 



 



Süleyman Sah'in 1204 yilinda ölümü üzerine tahta Giyaseddin Keyhüsrev yeniden geçti.



Karadeniz seferi sonunda Trabzon Rum Devleti'ni yendi.



Akdeniz seferi sonunda Antalya'yi aldi.



 



UYARI : Anadolu Selçuklulari ilk kez Akdeniz'e indi. Antalya ithalat ve ihracat yapilan yer haline geldi. Ticareti gelistirmek amaciyla Venedik'le ilk defa ticaret anlasmasi yapti.



 



Ilk defa bir ticaret anlasmasi Venediklilerle bu dönemde yapildi.



Giyaseddin Keyhüsrev 1211 tarihinde öldü.



 



 



I. Izzeddin Keykavus Dönemi



 



 



Giyaseddin Keyhüsrev'in 1211 yilinda ölmesi üzerine tahta geçti.



Trabzon Rum Imparatorlugu'nu yenerek Sinop'u fethetti.



Böylece Anadolu Selçuklulari ilk defa Karadeniz'e ulasti.



Kibris Krlligi ve Venedik Cumhuriyeti ile ticaret antlasmalari imzaladi.



I. Izzettin Keykavus 1220 yilinda öldü.



 



 



Alaaddin Keykubat Dönemi



 



 



Izzettin Keykavus'un 1220 yilinda ölümü üzerine tahta geçti.



Kirim'a bir donanma göndererek Kirim'in Sugdak Limani'ni fethetti.



 



UYARI : Anadolu Selçuklu Devleti böylece ilk deniz asiri sefer yapmis oldu. Karadeniz ticareti tam güvenlige kavustu.



 



1228'de Mengücek Beyligine son verdi.



1230 tarihinde Yassi Çimen Savasi'nda Harzemsahlari yendi.



 



UYARI : Bu savasin tek olumsuz yönü Anadolu'yu Mogol istilasina açik hale getirmesidir. Bunun nedeni Harezmsahlarin Anadolu Selçuklulari ile Mogollar arasinda tampon bölge olmasidir. Bu tampon bölge ortadan kalkinca Anadolu Mogollarla komsu oldu.



 



I. Alaaddin Keykubat 1237 yilinda bir ziyafet esnasinda zehirlenerek öldü.



 



 



Yikilis Dönemi



 



Alaaddin Keykubat'in ölümü üzerineoglu II. Giyaseddin Keyhüsrev tahta geçti.



Asya'da baslayan Mogol istilasi bir çok Türkmen boyunun Anadolu'ya göç etmesine neden oldu.



 



Baba Ishak, 1240 tarihinde devlete karsi ayaklandi.



1242 yilinda Mogollar, Anadolu'ya girdi.



 



1243 yilinda Kösedag Savasi'nda Selçuklular yenildi.



II. Giyaseddin'in ölümü üzerine Rükneddin Kiliç Aslan tahta geçti.



 



Memlük hükümdari Baybars Anadolu'yu Mogol baskisindan kurtarmak için Anadolu'ya gelerek Mogollari yenilgiye ugratti.



 



 



Anadolu Türk Beylikleri



 



 



Malazgirt Savasi (1071) ile baslayan ve bugünkü sinirlarimiz üzerinde, Türklerin kurdugu devletlerin tamaminin birden olusturdugu Türkiye Tarihi'nin üçüncü bölümünü Anadolu Türkmen Beylikleri olusturur.



 



 



Karamanogullari



 



Karamanogullari Beyligi, Oguzlarin Afsar Boyu'ndan olup Karaman merkez olmak üzere 1256 tarihinde kurulmustu.



Anadolu Selçuklu Devleti'nin yikilmasi üzerine Anadolu'da en güçlü devlet olmuslardi. Karamanoglu Mehmet bey döneminde Türkçe'yi resmi dil olarak kabul ettiler. Anadolu Türk Birligi'nin kurulmasinda Osmanlilara karsi en çok mücadele eden beylik Karamanoglu Beyligi olmustur. Yildirim Bayezit döneminde Osmanlilara katilan beylik, Ankara Savasi'ndan sonra tekrar bagimsiz olmus, Fatih Sultan Mehmet döneminde etkisizlestirilerek, II. Bayezit döneminde 1487 tarihinde yikilmisti.



 



 



Germiyanogullari



 



1299 yilinda kurulan Germiyanoglu Beyligi'nin kurucusu Yakup Bey'dir. Kütahya civarinda kurulmustur. Anadolu Selçuklu Devleti'nin yikilmasindan sonra Anadolu'da en güçlü devlet olmuslardir. Ege ve Marmara kiyilarina kadar ilerlemislerdi. Germiyanoglu Süleyman Sah Karamanogullarina karsi topraklarini koruyabilmek amaciyla kizini I. Murat'in oglu Bayezit'a vermis, çeyizx olarak da Kütahya, Simav, Emet ve Tavsanli'yi birakmisti. Germiyanoglu Beyliginin varligina 1390 tarihinde Yildirim Bayezit son vermisti.



1402 Ankara Savasi'ndan sonra yeniden kurulan beylik 1428'de Osmanli Devleti'ne katildi.



 



 



Aydinogullari



 



Aydinogullari Beyligi, Germiyanogullari Beyligi'ne bagli komutanlardan Aydinoglu Mehet Bey tarafindan Birgi merkez olmak üzere 1308 tarihinde kurulmustur. Denzicilikte gelisen bu beylik güçlü bir donanma olusturmustu. En ünlü denizcileri Gazi Umur Bey'dir.



Aydinogullari Beyligi 1390'da Osmanli Devleti'ne katilmisti.



1402 Ankara Savasi'ndan sonra Cüneyt Bey tarafindan yeniden kurulmussa da 1425 tarihinde II. Murat zamaninda Osmanli Devleti'ne katilmistir.



 



 



Saruhanogullari



 



Saruhan beyligi, Germiyanogullari Beyligi'ne bagli komutanlardan Saruhan Bey tarafindan Manisa'da kurulmustu.



Denizcilige önem veren Saruhan Beyligi, 1390 yilinda Yildirim Bayezit tarafindan ortadan kaldirilmis Ankara Savasi'ndan sonra yeniden kurulmussa da, Çelebi Mehmet döneminde tamamen Osmanlilara katilmisti.



 



 



Karesiogullari



 



Karesiogullari Beyligi, Germiyanogullari beylerinden olan Karesi Bey tarafindan Balikesir ve Çanakkale çevresinde kurulmustu. Denizcilikte oldukça ilerleyen Karesioglu Beyligi 1345 yilinda Orhan Bey tarafindan ortadan kaldirilmistir.



 



 



Hamidogullari



 



Hamidogullari Beyligi, Felekeddin Dündar Bey tarafindan 1300 yilinda Uluborlu merkez olmak üzere kurulmustur.



Denizcilikle ugrasan Hamidogullari Beyligi Yildirim Bayezit zamaninda Osmanlilara katilmasina ragmen Ankara Savasi'ndan sonra yeniden kurulmus, 1423 yilinda da II. Murat tarafindan yikilmistir.



 



 



Esrefogullari



 



Esrefogullari Beyligi, Seyfeddin Süleyman tarafindan Beysehir merkez olmak üzere 1284 tarihinde kurulmustur.



1326 yilinda Ilhanlilar tarafindan ortadan kaldirilmistir.



 



 



Mentesogullari



 



Mentesogullari Beyligi, Mentes Bey tarafindan Milas merkez olarak kurulmustur. Denizcilikle ugrasan bu beylik, Yildirim Bayezit zamaninda 1391'de Osmanlilara katilmisti. Ankara Savasi'ndan sonra yeniden kurulan beylik, II. Murat tarafindan 1425'te tamamen ortadan kaldirildi.



 



 



Candarogullari (Isfendiyarogullari)



 



Diger adi Isfendiyarogullari olan Candarogullari Beyligi, Semseddin Yaman tarafindan 1292 yilinda Sinop ve Kastamonu civarinda kurulmustur.



1461 yilinda Fatih Sultan Mehmet tarafindan ortadan kaldirilmistir.



 



 



Eretna Beyligi



 



Eretna Devleti 1335 yilinda Uygur Türkleri'nden Eretna Bey tarafindan Orta Anadolu'da kurulmustur. Devletin merkezi önce Sivas, sonra da Kayseri olmustur. 1381 yilinda Kadi Burhaneddin tarafindan yikilmistir.



 



 



Kadi Burhaneddin



 



Kadi Burhaneddin 1381 yilinda merkezi Sivas olmak üzere Kadi Burhaneddin Devleti'ni kurdu. Candarogullari, Karamanogullari ve Taceddinogullari ile mücadele eden Kadi Burhaneddin Devleti, Timur tehlikesi karsisinda Sivas halkinin 1389 tarihinde sehri Yildirim Bayezit'e teslim etmesi ile Osmanli'ya katilmisti.



 



 



Dulkadirogullari



 



1337 yilinda Zeyneddin Karaca Bey tarafindan Elbistan'da kurulan Dulkadirogullari Devleti, Osmanlilar'la, Memlüklülerin arasini açan devlet olarak bilinir. Yavuz Sultan Selim tarafindan 1515 Turnadag Savasi ile Osmanli'ya katilmistir. Bu beylik Osmanli'ya katilanson beylik olup, bu beyligin alinmasiyla Anadolu'da Türk birligi saglanmis oldu.



 



 



Ramazanogullari



 



Ramazanogullari Beyligi, Ramazan Bey tarafindan 1353 yilinda Adana ve çevresinde kurulmustur. Ilk önce Memluk devletine bagli iken Yavuz Sultan Selim ile birlikte Memlüklere karsi savasmis, bundan sonra da Osmanli Devleti'ne bagli bir beylik olarak yasamislardir.



1608 tarihinde Osmanli Devleti'ne bagli bir vilayet haline getirilmistir.



 



Orta Asya ve Yakin Dogu'da kurulan Diger Müslüman Türk Devletleri



 



Diger Müslüman Türk Devletleri



 



Fatimiler



 



 



Sii Müslümanlar tarafindan 969 yilinda Tunus'ta kuruldu.



969 yilinda Misir'i alarak Aksid devletine son verdiler.



Abbas halifesine saldirilarda bulunmasi üzerine Selçuklu Sultani Tugrul Bey tarafindan Suriye'den çikarildilar.



Haçli saldirilarina karsi koyamayan Fatimiler, 1171 yilinda Selahaddin Eyyubi tarafindan yikildi.



 



UYARI : Batini mezhebinden olan Fatimilerin 972'de kurduklari El-Ezher medresesi dönemin en önemli egitim kurulusudur.



 



 



Eyyubiler



 



 



Misir'da, 1174 tarihinde Selahaddin Eyyubi tarafindan kuruldu.



Selahaddin Eyyubi, Filistin, Suriye, Irak ve Yemen'i fethetti.



Selahaddin Eyyubi, Haçlilarla büyük savaslar yapti.



Haçlilarin elinden Kudüs'ü geri aldi.



Eyyubi Devleti, 1250 yilinda Kölemen komutanlarindan Aybeg tarafindan yikildi.



 



 



Memlük Devleti



 



 



 



1250 tarihinde Aybeg Türkmeni tarafindan Misir'da kuruldu.



Haçlilar ve Mogollarla büyük mücadeleler yaptilar.



Abbasi halifeliginin koruyuculugunu üstlendiler.



Ayn-i Calud Savasi ile Memlük hükümdari Baybars, Misir ve Avrupa'yi Mogol istilasindan kurtardi.



Hicaz, Filistin ve Suriye'de egemen olna Memlüklüler bahrat yolu ticaretini ele geçirerek ekonomik yönden güç kazandi.



Anadolu üzerindeki emelleri nedeniyle Osmanlilarla uzun süre mücadele ettiler.



Memlüklüler, Yavuz Sultan Selim'in Misir seferi sirasinda yapilan Merc-i Dabik ve Ridaniye Savaslari sonunda yikildi.



 



UYARI : Hükümdarligin veraset yoluyla geçmedigi tek Türk devletidir. Memlük Sultanlari komutanlar arasindan seçimle gelirdi.



 



 



Harzemsahlar



 



 



Merkez Gürgenç olmak üzere 1097 tarihinde Atsiz tarafindan kuruldu.



Mogol saldirilari sonucunda zayifladilar.



Anadolu Selçuklulari ile 1230'da yaptiklari Yassi Çimen Savasi'nda yenildiler.



Mogol istilasi sonrasinda topraklarini terkedip Selçuklulara sigindilar.



 



UYARI : Selçuklulara bagli atabeylerden imparatorluga dönüsen tek devlettir.



 



 



Mogol Imparatorlugu



 



 



1196 yilinda Temuçin, yani Cengiz Han tarafindan baskent Karakurum olmak üzere kuruldu.



Cengiz Han 1227 yilinda öldü.



Cengiz Han ölmeden önce eski bir Türk gelenegine uyarak topraklarini ogullari ve torunlari arasinda paylastirdi.



 



UYARI : Mogollar (Cengiz Han)



Altinorda Hanligi Ilhanlilar Çagatay Hanligi Kubilay Hanligi



(1256 - 1502) (1256-1335) (1227 - 1370) (1206-1368)



(Hazar Denizi'nin (Iran ve Dogu (Türkistan) (Çin)



Kuzeyinden Kirim'a Anadolu)



kadar uzanan topraklar)



 



 



Timur Imparatorlugu



 



Timur tarafindan 1335 yilinda Semerkant merkez olmak üzere kuruldu.



1401 yilinda Karakoyunlu Devleti'nin topraklarinin büyük bir kismini ele geçirdi.



Karakoyunlu Hükümdari Kara Yusuf'un Osmanli Devleti'ne siginmasi üzerine Anadolu'ya girdi.



1402 yilinda Çubuk Ovasi'nda Osmanli Devleti ile Ankara Savasi'ni yapti ve Yildirim Bayezit'i yendi.



Timur'un ölümünden sonra devlet parçalandi.



 



UYARI : Bu dönem, ticaret ve bilimde özenli gelismelerin oldugu bir dönemdir. Astronomi alalinda Ulug Bey, Edebiyat alaninda Ali Sir Nevai ve Matematik alaninda Ali Kusçu gibi ünlü isimler yetisti.



 



Müslüman-Türk Devletlerinde Kültür ve Uygarlik



 



Hükümdar ve Saray



 



Devlet hanedanin ortak mali olarak kabul edilirdi.



Bu durum hükümdarin ölümünden sonra taht kavgalarina sebep olur, devleti zayiflatirdi.



Bazi Türk-Islam Devletleri'nde hükümdar, Sultan sanini kullandi.



Ilk Türk-Islam Devletleri'nde hükümdar tahta çikinca Abbasi halifelerinin tasdigini istedi.



 



 



Merkez Teskilati



 



Hükümet, Divan-i Saltanat denilenBüyük Divan'dan meydana gelirdi.



Divanin baskani hükümdardi.



Selçuklular bu kurumu Abbasilerden almislardir.



Büyük Divan'a bagli olan dört divan sunlardi:



Istifa Divani; Mali islerle ilgilenen divandir. Baskanligini müstevfi yapardi.



Tugra Divani; Devletin yazismalarinin yapildigi divandir.



Israf Divani; Mal islerin yolunda gidip gitmedigini kontrol eden divandir. Baskanina müsrif denirdi.



Divan-i Arz; Ordu ve asker maaslari ile ilgilenen divandir.



 



 



Tasra Teskilati



 



Baskent disindaki idari birimlere vilayet denirdi.



Vilayetlerin basinda sehzadeler veya vali statüsünde naipler bulunurdu.



Anadolu Selçuklularinda üç tip vilayet bulunurdu.



Meliklerin yönettigi vilayetler; bunlar hanedan tarafindan gönderilen meliklerin dogrudan hükümdara bagli oldugu vilayetlerdi.



Divan Dairesi vilayetleri; yönetimi divana ait olan vilayetlerdi.



Bizans sinirinda bulunan vilayetler;



Basinda uç beyi denilen sinir koruyucu beylerin bulundugu vilayetlerdi.



 



 



Hukuk



 



Islamiyet'in kabulü ile hukuk kurallari degisiklige ugradi, Türk töresi ile Islami kurallar bir sentez haline getirildi.



Adli teskilat; Seri Yargi ve Örfi Yargi olmak üzere ikiye ayrilirdi.



Ser'i Yargi; kadilarin baskanligindaki mahkemeler tarafindan yürütülürdü.



Örfi Yargi; vergilere, askeriye ile, ikta sahipleri ve ticarete iliskin kanunlarla ilgilenirdi.



Hükümdarlarin halkin sikayetlerini dinlemek amaciyla düzenledigi Mezali Divanlari da görülürdü.



Askeri davalara kadi askerler denilen kadilar bakardi.



 



 



Ordu



 



Ilk Türk-Islam Devletleri'nde ordu Türkmenlerden olusurdu.



Karahanlilarda ordu Hassa ordusu, Eyalet askerleri ve Türkmen kuvvetleri olmak üzere üç bölüme ayrilmisti.



Selçuklularda, Karahanlilar'dan farkli olarak ikta askerleri, bagli devletlerin askerleri ve gönüllü askerler vardi.



Hassa Ordusunda, askerlik için ayrilan çocuklar belirli merkezlerde yetistirilir, sultanlar Hassa Birliklerini burada yetisen askerler arasindan seçerlerdi.



Eyalet askerleri; Sehzadelerin ve valilerin yönetimindeki askerlerdi.



Türkmen birlikleri; Göçebe Türkmen boylarinin savas aninda orduya katilmalari ile olusan birliklerdi.



 



 



Toprak Yönetimi



 



Devlete ait ve miri arazi olarak adlandirilan topraklar dört bölüme ayrilmisti.



Has arazi ; Geliri hükümdara ait olan arazilerdi.



Ikta arazi; Gelirlerine göre önemli devlet görevlilerine dagitilan arazilerdi.



Mülk arazi; Basarili devlet adamlarina verilen arazi idi. Bu topraklara sahip olanlar toprak hakkinda her türlü tasarrufa sahipti.



Vakif arazi; Ilmi ve sosyal kuruluslarin masraflarini karsilamak amaciyla bu kuruluslara tahsis edilen arazilerdi.



Haraci arazi; Müslüman olmayan halka ait arazilerdi.



 



 



Din



 



Islamiyet'in kabulünden sonra Islam dinini yaymak için önemli çalismalar yapmislardi.



Islamiyet'te gaza denilen Müslüman olmayan ülkelere yönelik savaslar ile önemli fetihler gerçeklestirmislerdi.



Islam dini ile Islamiyetten önceki kültürlerin birlesmesi ile Babalik, Bektaslik, Ekberilik ve Mevlevilik gibi çesitli tarikatlar olusturulmustu.



Islamiyeti yaymak amaciyla eserler yazilmis, Kur'ani'in yayilmasi amaciyla çalismalar yapilmisti.



 



 



Ekonomik Hayat



 



Tulunogullari ve Aksidler, dogu ve bati ticaret yollari arasinda olduklari için ticarette oldukça gelismisti.



Eyyubiler ve Memlüklüler'de ise Misir'la ticaret çok gelismisti.



Memlüklüler döneminde Trablus, Sam, Iskenderiye, Dimyat, Yafa ve Akka önemli ticaret merkezleri haline geldi.



Ümit Burnu'nun bulumasi ile bu ticaret merkezleri önemini yitirdi.



Gazneliler, Hindistan topraklarini ele geçirerek ekonomilerini canlandirmisti.



Büyük Selçuklular'da, Orta Asya ve Hindistan'dan gelen ticaret yollarinin geçmesi ülkeyi zengin bir hale getirmisti.



Anadolu Selçuklu Devleti, ticaret yollari üzerinde yaptigi vakif kuruluslari, han ve kervansaraylarla ticari alanda gelismisti.



 



 



Sosyal Hayat



 



Türk-Islam Devletleri'nde göçebe bir hayat görülmüs, göçebecilikten dolayi hayvancilik gelismisti.



Yerlesik hayata geçildikçe köylerde oturanlar tarimla, sehirlerde yasayanlar ise ticaret ve el sanatlariyla ugrasmislardi.



Sehirlerde ticaretle ugrasanlar Ahi teskilatini olusturmusladi.



Anadolu Selçuklulari zamaninda Türkler zengin ve mutlu bir hayat sürmüslerdi.



 



 



Bilim



 



Türk Islam Devletleri'nde medreseler bilim merkezi idi.



Büyük Selçuklu Devleti zamaninda, dünyanin ilk üniversitesi olarak kabul edilen Nizamiye Medresesi yapildi.



Medreselerde Kur'an, hadis, kelam, fikih, Arap dili ve edebiyati, matematik, mantik geometri ve tarih okutulurdu.



Önemli bilim adamlarinin baslicalari; Farabi, Biruni, Ibn-i Türk, Ibn-i Sina, Gazali, Ömer Hayyam'dir.



 



 



Sanat



 



Türk-Islam devletlerindeki sanat eserlerinde mimari agirlikta idi.



Türk-Islam Devletleri tarafindan yapilan ve günümüzde hala ayakta duran sanat eserlerinden bazilari sunlardir:



Tulunoglu Camii



Baybars Camii



Mescid-i Cuma



Sultan Sencer Türbesi



Alaaddin Camii



Burmali Minare