OSMANLI DEVLETİ'NDE MİLLİYETÇİ AKIMLAR VE SORUNLAR

[ozumozdemir]

MİLLİYETÇİLİK AKIMLARI VE SORUNLAR:
A)SIRP İSYANI:
Osmanlı Devleti’ne karşı ilk ayaklananlar SIRPLAR’dır.
Ayaklanma nedenleri:
1.   Sırp topraklarının savaş alanı haline gelmesi.
2.   Bazı yeniçeri ileri gelenlerinin halka kötü davranması.
3.   Milliyetçilik düşüncesi ve Rus kışkırtması.
Sırplar 1804 yılında KARA YORGİ liderliğinde ayaklandılar ve Belgrad’ı ele geçirdiler.
1812 Bükreş antlaşmasına Ruslar Sırplara özerklik maddesi koydurmuştu.Ancak Sırplar tam bağımsızlık istediler.Bunun üzerine Osmanlı Kara Yorgi üzerine kuvvet gönderdi ve ayaklanma bastırıldı.
Ancak Sırplar yeniden ayaklandı.Osmanlı,Rusların müdahalesine yol açmamak için Sırplara bazı haklar tanıdı.
1829 EDİRNE ANTLAŞMASIYLA SIRPLAR  İÇTE BAĞIMSIZ ;DIŞTA OSMANLI’YA  BAĞLI DURUMA GELDİ.
1878 BERLİN ANTLAŞMASI İLE TAM BAĞIMSIZLIĞINA KAVUŞTU.
B)YUNAN İSYANI:
Yunanlılar,Küçük Kaynarca antlaşmasıyla rus bayrağı takarak karadenizde  ticaret yapma imkanı buldu.Böylece Rumlar kısa sürede zenginleştiler.
18. Yy.’dan itibaren rum şair ve tarihçiler yunanistanın bağımsızlığını işlemeye başladılar.
Rumlar,osmalıya karşı isyan için ETNİK-İ ETERYA cemiyetini kurdu.Cemiyetin amacı,BİZANS İMPARATORLU’NU YENİDEN KURMAKTI.
Rumlar ilk isyanı 1820’de Eflak’ta başladı ancak bastırıldı.İkinci isyan 1821’de Mora’da çıkardı.Bu isyanları papazlar yönetti.Bu isyan 1827’de bastırılabildi.
İsyanın bastırılmasıyla İng.,Fr. Ve Ruslar işe karışarak Osmanlı’dan yunan bağımsızlığını istediler.Ancak kabul edilmedi.
Bunun üzerine bu üç devlet,YUNANİSTAN’IN ÖZERK BİR PRENSLİK OLMASI ve TÜRKLER’İN YUNANİSTAN’DAN ÇIKARILMASI konusunda anlaştı ve donanmalarını moraya gönderdi.
NAVARİN’DEKİ Osmanlı ve mısır donanmalarını yaktılar(1827)
Bunun üzerine osm. Ruslara savaş açtı.(1828)Ancak osm. Savaşı kaybetti..bunun sonucunda 1829 YILINDA EDİRNE ANTLAŞMASI imzalandı.Buna göre:
1           Yunan bağımsız olacak.
2.   Sırbistan’a özerklik verilecek.
3.   Rus ticaret gemileri boğazlardan serbestçe geçebilecek.
4.   Osm. Rusya’ya savaş tazminatı ödeyecek.
EDİRNE ANTLAŞMA KÜÇÜK KAYNARCA’DAN SONRAKİ EN AĞIR ANTLAŞMADIR.

C)BOĞAZLAR SORUNU:
Osmanlı ile Rusya arasında imzalanan HÜNKAR İSKELESİ ANTLAŞMASI’nda geçen boğazlar maddesi boğazlar sorunun nedenidir.
1841 ylılnda Hünkar iskelesi ant. Nın süresi doldu.Bu gelişmelerden sonra konu LONDRA KONFERANSI’NDA ele alındı.
görüşmeye  İNG,FR,RUSYA,AVUS.,PRUSYA VE OSM. Katıldı.
Görüşmeler sonunda 1841 yılında LONDRA BOĞAZLAR SÖZLEŞMESİ imzalandı.Buna göre:
1.   Boğazlar  osm. Egemenliğinde olacak.
2.   Barış zamanında boğazlar tüm savaş gemilerine kapalı olacak.

ÖNEMİ:
•   Boğazlar,uluslar arası bir statü kazandı.
•   Osm. Boğazlar üzerindeki egemenliğini kaybatti.
•   Rusya elindeki avantajı kaybetti.