Amazon ormanlarında kuraklık tehlikesi

[esraa]

''Dünyanın Akciğerleri'' olarak bilinen Brezilya'daki Amazon yağmur ormanları, 40 yıldan fazla bir süredir görülen en kötü kuraklık nedeniyle zarar görüyor.

Yangınlar Amazon havzasını kasıp kavururken, nehirlerin kurumasıyla birlikte milyonlarca balık öldü. Parana de Manaquiri nehrinde piranha balıkları 5 santimetre yüksekliğindeki suda çırpınırken, kurumuş nehir kıyılarında binlerce çürümüş balık sıralanıyor.

Alaska büyüklüğündeki Amazon eyaleti valiliği, iki aydır süren kuraklık nedeniyle nehirden geçimini sağlayanların gıda ya da satacak ürün bulamaması nedeniyle zor durumda kaldığını, 16 bölgede kriz ilan edildiğini açıkladı.

Bazı bilim adamları, kuraklığa sebep olarak küresel ısınmadan kaynaklı yüksek okyanus sıcaklığını gösterirken, bazı bilim adamlarıysa fırtınalara yol açan Atlas Okyanusu'nun kuzeyindeki yükselen havanın, Amazon üzerinde havanın alçalmasına ve bulutların oluşarak yağmur yağmasını önlemesine sebep olabileceğini söylüyorlar.

Ormanların yok edilmesinin de kuraklığa katkıda bulunabileceği, çünkü ağaç kesiminin havadaki nemi azalttığı, bunun da karaya nüfuz eden güneş ışığını artırdığı kaydediliyor.

BİR ZAMANLAR YÜZÜLEN YERDE ARABA KULLANILIYOR
Manaus limanında, su seviyesinin azalmasıyla birlikte onlarca tekne, nehir kıyısında kuraklıktan çatlamış çamurda karaya otururken, insanlar sadece bir ay önce yüzdükleri nehirde araba kullanıyorlar. Rio Solimoes nehrinde su seviyesinin alçalması nedeniyle nehir kıyısında kum tepeciklerinin oluştuğu, rüzgarın kum fırtınalarına yol açtığı ve akbabaların nehirdeki leşlerle beslendiği görülüyor.

Rio Madeira nehrinin kurumuş olması nedeniyle Manaus'dan yakıt taşıyan kargo gemileri batıdaki Rondonia eyaletinin başkenti Porto Velho'ya ulaşamıyor, bu yüzden elektrik santrallerinde kullanılan yakıt ülkenin güneyinden binlerce kilometre mesafe boyunca tankerlerle taşınıyor.

Kuraklık ve çok az yağmur yağması, yağmur ormanlarını, normalde çiftçilerin otlaklarını temizlemek için çıkardığı yangınlara mahzur bırakıyor. Kurak mevsimde normalde yağan yağmurlar, çiftliklerden çıkarak ormana yayılan alevlerin sönmesi için yeterli olurken, bu yıl yağmurların olmaması orman yangınlarının yayılmasına sebebiyet veriyor.

Acre eyaletinde bu yıl kuraklığın başlamasından bu yana çıkan yangınlarda 100 bin hektarlık alan yok olurken, yoğun duman yüzünden havaalanları kapanmak zorunda kaldı.

KURAKLIK İNSANLARIN GÜNLÜK YAŞAMINI OLUMSUZ ETKİLİYOR
Amazon'da kuraklık ayrıca insanların günlük yaşamını alt üst ediyor. Manaquiri kenti kamu yönetimi yetkilisi Gilberto Barbosa, ''Bu yıl gıda, içilebilir su yetersizliği ve ulaştırma güçlüğü nedeniyle 40 okulu kapattık ve eğitimi durdurduk'' diyor. İçilebilir suya kanalizasyon suyu karışması ve kuruyan nehirlerdeki hayvan leşleri nedeniyle su tüketimi tehlikeli hale gelirken, azalan su seviyesi çaylar, göller ve nehirlerde teknelerle yapılan ulaşımı olumsuz etkiledi.

Manaquiri bölgesinde nehir civarında yaşayan birçok insan, teknelerle yapılan ulaşım sisteminin bozulması nedeniyle pirinç ya da ilaç almak için kilometrelerce yolu yürümek zorunda kalıyor.

Bölgede ishal vakalarında artış görülürken ve sıtma hastalığının başgöstermesinden korkulurken, hükümet, olası hastalıklarla karşı önlem olarak uzak yerlerdeki köylere 5 ton ilaç gönderdi.

Amazon eyaletinin başkenti Manaus'a 149 kilometre mesafedeki Manaquiri kenti yakınında kavun ve mısır yetiştiren Manuel Tavares Silva adlı çiftçi, kuraklıkla ilgili olarak, ''Hiçbir zaman böyle bir şey görmemiştim'' diyor.